کتاب مرتب خانم

کتاب «مرتب خانم» که در سال ۱۹۸۱ منتشر شد، مجلدی از مجموعه‌ی « خانم کوچول‌ها» اثر راجر هارگریوز است؛ مجموعه‌ای که با استفاده از شخصیت‌هایی با ویژگی‌های رفتاری اغراق‌آمیز، مفاهیم روان‌شناختی و اجتماعی را به زبانی ساده برای کودکان بیان می‌کند. این داستان کوتاه در ظاهر روایتی طنزآمیز دربارهٔ علاقهٔ افراطی به تمیزی و نظم است، اما در لایه‌ی عمیق‌تر به مسئله‌ی تعارض میان نظم سخت‌گیرانه و بی‌نظمی طبیعی جهان می‌پردازد.
شخصیت اصلی داستان، مرتب خانم، در خانه‌ای به نام «کلبه‌ی تویچل» زندگی می‌کند؛ خانه‌ای که نمونه‌ی کامل نظم و سازمان‌یافتگی است. در این فضا هر چیز جای مشخصی دارد و کوچک‌ترین بی‌نظمی تحمل‌ناپذیر به نظر می‌رسد. زندگی روزمره‌ی او حول محور تمیزکاری، مرتب‌سازی و حفظ نظم کامل شکل گرفته است و می‌توان گفت هویت او به‌طور کامل با این نظم محیطی پیوند خورده است. گره اصلی داستان زمانی شکل می‌گیرد که لیتل میس نیت تصمیم می‌گیرد برای یک هفته به تعطیلات برود. در غیاب او، شخصیتی به نام آقای مادل وارد خانه می‌شود. این شخصیت در مجموعه‌ی «آقا کوچول‌ها» به عنوان فردی بسیار دست‌وپاچلفتی و دچار آشفتگی ذهنی شناخته می‌شود.
او بدون قصد قبلی و صرفا به دلیل بی‌نظمی ذاتی خود، نظم دقیق خانه را به هم می‌زند: اشیا را در مکان‌های نادرست قرار می‌دهد، وسایل را جابه‌جا می‌کند و ترکیبی از بی‌نظمی‌های کوچک اما متعدد ایجاد می‌کند. زمانی که مرتب خانم از سفر بازمی‌گردد، با خانه‌ای مواجه می‌شود که از دیدگاه او کاملا آشفته است. واکنش او فوری و شدید است: او بی‌درنگ شروع به تمیزکاری و مرتب‌سازی می‌کند تا نظم پیشین را بازگرداند. این واکنش نشان می‌دهد که نظم برای او صرفا یک ترجیح شخصی نیست، بلکه بخشی از تعادل روانی اوست. بازگرداندن نظم خانه در واقع تلاشی برای بازسازی آرامش ذهنی و هویت فردی او محسوب می‌شود.